Metadon — dawkowanie, działanie, skutki uboczne i recepta
Metadon to syntetyczny opioid o unikalnym profilu farmakologicznym — jest agonistą receptora μ-opioidowego, antagonistą receptora NMDA oraz hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny. Działanie anty-NMDA jest kluczowe — daje skuteczność w bólu neuropatycznym i opornym na inne opioidy. Metadon ma bardzo długi okres półtrwania (15-60 godzin), co wymaga ostrożnego miareczkowania.
Czym jest Metadon i jak działa?
Metadon to syntetyczny opioid o unikalnym profilu farmakologicznym — jest agonistą receptora μ-opioidowego, antagonistą receptora NMDA oraz hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny. Działanie anty-NMDA jest kluczowe — daje skuteczność w bólu neuropatycznym i opornym na inne opioidy. Metadon ma bardzo długi okres półtrwania (15-60 godzin), co wymaga ostrożnego miareczkowania.
Metadon jest znany głównie z programów substytucyjnych, ale jest cennym lekiem w medycynie bólu. Lekarz medycyny bólu rozważa metadon jako opcję „ostatniej szansy” w bólu opornym na inne opioidy, szczególnie z komponentem neuropatycznym. Ze względu na złożoną farmakokinetykę, powinien być przepisywany wyłącznie przez doświadczonych specjalistów.
Wskazania do stosowania leku Metadon
- Ból nowotworowy oporny na inne opioidy
- Ból neuropatyczny
- Rotacja opioidowa (zmiana z nieskutecznego opioidu)
- Leczenie substytucyjne uzależnienia od opioidów
- Ból przewlekły z komponentem neuropatycznym
- Ból fantomowy
Metadon jest szczególnie wartościowy w bólu opornym na inne opioidy — działanie na receptor NMDA daje dodatkowy mechanizm analgezji, niedostępny dla innych opioidów. Lekarz medycyny bólu rozważa metadon przy rotacji opioidowej po niepowodzeniu morfiny, oksykodonu lub fentanylu.
Dawkowanie leku Metadon
| Wskazanie | Dawka | Częstotliwość | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Ból (start) | 2.5-5 mg | Co 8-12 godzin | OSTROŻNE miareczkowanie! |
| Podtrzymujące | 5-20 mg | Co 8-12 godzin | Bardzo indywidualne |
| Rotacja z morfiny | Tabele ekwiwalencji | Indywidualnie | Przelicznik 4:1 do 12:1 zależnie od dawki |
Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie na podstawie rodzaju bólu, jego nasilenia oraz stanu zdrowia pacjenta. Nie należy zmieniać dawki bez konsultacji lekarskiej.
Skutki uboczne leku Metadon
- Wydłużenie QTc (ryzyko arytmii!)
- Senność
- Zaparcia
- Nadmierne pocenie się
- Obrzęki
- Depresja oddechowa (opóźniona — niebezpieczna!)
Wydłużenie odstępu QTc może prowadzić do groźnych arytmii (torsades de pointes). Wymagane jest kontrolne EKG. Opóźniona depresja oddechowa jest szczególnie niebezpieczna — objawy mogą pojawić się kilka dni po zwiększeniu dawki. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem przy kołataniu serca, omdleniach lub trudnościach w oddychaniu.
Przeciwwskazania i interakcje leku Metadon
- Wydłużony odstęp QTc w EKG
- Ciężkie arytmie serca
- Jednoczesne stosowanie leków wydłużających QTc
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Ciężka niewydolność wątroby
Metadon ma liczne interakcje lekowe. Leki wydłużające QTc (makrolidy, fluorochinolony, leki antyarytmiczne) zwiększają ryzyko arytmii. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, karbamazepina) zmniejszają stężenie metadonu. Inhibitory CYP3A4 mogą je zwiększać. Bezwzględnie unikać alkoholu i benzodiazepin.
Metadon — recepta czy bez recepty?
Metadon wymaga recepty Rpw i powinien być przepisywany wyłącznie przez doświadczonych specjalistów. Bardzo długi i nieprzewidywalny okres półtrwania (15-60h) wymaga ostrożnego miareczkowania i monitorowania. Wymaga kontroli EKG przed i w trakcie leczenia.
W PainMed metadon jest rozważany jako opcja „ostatniej szansy” w bólu opornym na inne opioidy, szczególnie z komponentem neuropatycznym. E-recepta Rpw po pełnej diagnostyce, włącznie z EKG. E-recepta Rpw to kod SMS do realizacji w aptece.
Najczęściej zadawane pytania o leku Metadon
Czy metadon jest tylko dla narkomanów?
Dlaczego metadon wymaga EKG?
Kiedy lekarz rozważa metadon?
Dlaczego miareczkowanie metadonu jest trudne?
Czy na metadon potrzebna jest recepta?
Rodzaje bólu leczone lekiem Metadon
Poznaj schorzenia bólowe, w których Metadon może być częścią terapii:
Konsultacja lekarska — dobór farmakoterapii
Lekarz medycyny bólu dobierze optymalne leczenie farmakologiczne dostosowane do Twojego schorzenia.