Morfina — dawkowanie, działanie, skutki uboczne i recepta
Morfina jest naturalnym alkaloidem opium i „złotym standardem” wśród opioidów. Morfina jest lekiem przeciwbólowym stosowanym w leczeniu bólu różnego pochodzenia.
Czym jest Morfina i jak działa?
Morfina jest naturalnym alkaloidem opium i „złotym standardem” wśród opioidów. Jako silny agonista receptorów μ-opioidowych hamuje przewodzenie bodźców bólowych w rdzeniu kręgowym i mózgu oraz moduluje emocjonalny odbiór bólu.
Morfina to lek referencyjny — od niej przelicza się siłę wszystkich innych opioidów. Znana jako Sevredol (IR) i MST Continus (retard). Lekarz medycyny bólu stosuje ją na III stopniu drabiny analgetycznej WHO przy silnym bólu opornym na słabsze opioidy.
Wskazania do stosowania morfiny
- Silny ból nowotworowy
- Ból pooperacyjny (silny)
- Ostry ból pourazowy
- Ból przewlekły oporny na słabe opioidy
- Duszność w opiece paliatywnej
- Ostry zawał serca (wspomagająco)
Morfina jest lekiem pierwszego wyboru w silnym bólu nowotworowym i bólu pooperacyjnym opornym na słabsze analgetyki. W opiece paliatywnej stosowana jest również w leczeniu duszności. Wymaga dokładnego miareczkowania dawki.
Dawkowanie morfiny
| Wskazanie | Dawka | Częstotliwość | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Ból (IR) — start | 5-10 mg | Co 4 godzin | Miareczkować dawkę |
| Ból przewlekły (retard) | 10-30 mg | Co 12 godzin | MST Continus |
| Ból przebijający | 5-10 mg IR | W razie potrzeby | 1/6 dawki dobowej |
Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie na podstawie rodzaju bólu, jego nasilenia oraz stanu zdrowia pacjenta. Nie należy zmieniać dawki bez konsultacji lekarskiej.
Skutki uboczne morfiny
- Zaparcia (niemal u wszystkich pacjentów)
- Nudności i wymioty
- Senność
- Depresja oddechowa (główne zagrożenie)
- Świąd skóry
- Zatrzymanie moczu
Depresja oddechowa jest najgroźniejszym skutkiem ubocznym morfiny — szczególnie przy przedawkowaniu. W przypadku spowolnionego oddechu (<8 oddechów/min), siności warg, silnej senności lub utraty przytomności, natychmiast wezwij pogotowie. Zaparcia wymagają profilaktyki od pierwszego dnia terapii.
Przeciwwskazania i interakcje morfiny
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Ostry brzuch (do wyjaśnienia przyczyny)
- Równoczesne stosowanie inhibitorów MAO
- Podwyższone ciśnienie śródczaszkowe
- Niedrożność porażenna jelit
Morfiny bezwzględnie nie wolno łączyć z inhibitorami MAO. Ostrożność przy stosowaniu z benzodiazepinami (ryzyko depresji oddechowej), innymi opioidami, lekami nasennymi, alkoholem i lekami antycholinergicznymi. SSRI i SNRI mogą nasilać działanie sedacyjne.
Morfina — recepta czy bez recepty?
Morfina wymaga recepty Rpw (recepta na preparaty psychotropowe). To specjalna kategoria recepty — nie standardowa Rp. Lekarz musi wpisać dokładną dawkę słownie i liczbowo. E-recepta na leki Rpw jest dostępna w Polsce, ale nie wszystkie apteki mogą je realizować natychmiast (konieczność zamówienia).
W PainMed specjalista medycyny bólu przepisze morfinę na e-recepcie Rpw gdy słabsze opioidy są nieskuteczne. Wdrożenie morfiny wymaga dokładnego miareczkowania dawki i regularnych kontroli. Lekarz ustali plan terapii z monitorowaniem skuteczności i bezpieczeństwa.
Najczęściej zadawane pytania o morfinie
Czy morfina jest stosowana tylko w raku?
Czy od morfiny się uzależnia?
Czym się różni recepta Rpw od zwykłej?
Jak radzić sobie z zaparciami od morfiny?
Czy na morfinę potrzebna jest recepta?
Rodzaje bólu leczone morfiną
Poznaj schorzenia bólowe, w których Morfina może być częścią terapii:
Konsultacja lekarska — dobór farmakoterapii
Lekarz medycyny bólu dobierze optymalne leczenie farmakologiczne dostosowane do Twojego schorzenia.